How "The Secret" Saved My Life!

Para sa mga hindi nakakaalam, ang "The Secret" ang bagong self-help pop culture phenom bestseller na latest iteration ng "Power of Positive Thinking (Norman Vincent Peale)" Tulad ng libro ni Peale na nabasa ko nung high school, ine-encourage ng "the secret" ang self-hypnosis para makamit mo ang iyong mga minimithi. 

Sa kin lang, ang side effect ng paulit ulit na hypnosis na to ay ang sakit ng mga masang Pilipino ngayon na walang ibang ginawa kundi umasa sa Willie of Fortune at Itaktak Mo o Tatakbo. Ang walang katapusang pag-asa na may dadating na maganda ay sanhi ng pagkawala ng tiwala sa sarili, ng lakas ng loob para harapin at kalabanin ang realidad, at higit sa lahat, pagkawala ng diskarte sa buhay. 

Okay tama na ang daldal. Eto ang isa sa mga customer reviews ng "The Secret" (salamat nga pala kay Papa Bear Leo para sa link):

Pamamaalam ng Isang Pilosopo

Di mo matatakasan ang makarinig ng mga kantang may mga salitang "paalam", "goodbye", o "farewell" sa radyo. Mas madaling kasi sigurong maka-relate sa mga iniwan, kaya kung gagawa ka ng kanta, sure money ang kanta tungkol o para sa mga nagpaalam. Para sa katulad kong nagpipilit maging pilosopo, pamamaalam ang common "antithesis" sa mga "thesis" tulad ng friendship, romance, at existence. May hello, may goodbye. May friendship, may farewell. May romance, may breakup. May life, may death.

Medyo mabigat para sa akin tong mga nakaraang linggo, at sa tingin ko, lalong mahirap ang mga susunod. May kaibigang pumanaw, may kapatid na naman ako na humiwalay na sa bahay, tapos lilipad naman sa ibang bansa ang asawa ko. After a few months, susunduin na nya ang anak namin. Nate-tempt akong mag-emote, pero sa edad kong to, nakakasawa na rin. Ipapagpaubaya ko na lang siguro sa GMA at ABS-CBN ang primetime drama.

Bigla kong inisa-isa ang mga major goodbyes sa buhay ko. Sa akin kasi, kailangan kong balikan ang mga dinaanan kong paghihiwalay para makahanap ako ng lakas.

Nag-time space warp ako sa mga panahong hinahatid pa namin yung tatay ko sa airport. Seaman kasi yun e. Oo alam ko yung joke tungkol sa plural ng seaman. Nung bata pa ako, sobrang bigat lagi yung paghatid kay papa sa airport. Lagi kong tinatanong kung bakit kailangan pa niyang umalis ng bansa eh pwede namang magtrabaho dito.

Naalala ko rin yung breakup namin ng isa kong girlfriend. Sinabi ko sa kanya, "kung lalabas ka sa pintong yan at sasama dun sa lalaking yun, hindi mo na ako makikita kahit kailan". Ayun lumabas sya at hindi na lumingon. Nasira yung mundo ko noon, umabot sa point na ang breakfast, lunch, at dinner ko e isang lapad na Tanduay.

Binalikan ko rin yung araw na kausap ko sa telepono yung nanay ng isang anak ko. Nagdadalang-tao pa lang sya non. Sinabi ko sa kanya na kung ayaw nya akong pakasalan, susuportahan ko na lang yung anak namin. Sinigawan nya ako ng "PAANO MO SUSUPORTAHAN TO E WALA KA NAMANG TRABAHO?! P*T@N6 !N@ MO WALA AKONG TATANGGAPIN SA YO!"

Naalala ko rin yung mga huling araw ng pagkahumaling ko sa UPLB, a.k.a my Fight Club days. Fight Club days kasi ginagaya ko si Edward Norton nun. Naghahamon na ako ng sapakan, tapos nung walang pumapatol sa akin, inupakan ko yung sarili ko. Sa isang inuman, sinabihan na ako ng mga kaibigan ko na "pare, kailangan mo nang umalis ng LB". Kung kilala mo ako, alam mo kung gaano ko kamahal ang LB. Sobrang sakit marinig yon.

Si Pierre Carlo Cornago. Isa sa mga ka-love-hate relationship ko sa org namin. Namatay dahil sa bangungot. Sa burol nya, habang nakatingin sa kabaong nya, nakapagbiro pa kami ng "sayang naman to, hindi na mapapanood yung Lord of the Rings Two Towers". Paulit-ulit sa akin ang mga tanong tulad ng "bakit namatay yun e mabait na tao si Piyer, samantalang yung mga siraulo, buhay pa rin?"

Dagdag mo pa sa mga alaalang yan yung pagpunta sa ibang bansa ng besprens 1, 2 and 3 ko, ang napakaraming breakup, at ang mga "close-dati-pero-deadma-na-ngayon" friends sa buhay ko.

Iniisip mo siguro, "Ehhh paano ka naman makakahanap ng lakas sa pag-alala ng mga hiwalayan na yan? Akala ko ba hindi ka mage-emote? Ehhh nage-emote ka na e!"

Teka teka, hindi pa kasi ako tapos. Let me continue...

Si papa, retired na ngayon. Araw-araw ko nang kasama sa bahay. Di pa rin kami masyadong nag-uusap, pero pag nakikita ko ngayon yung mga squatter sa lugar namin, nararamdaman ko yung utang na loob ko sa kanya. Dahil sa mga pag-alis-alis nya ng bansa, naiangat nya kami sa level above the poverty line.

Yung ex-girlfriend ko na sumama sa ibang lalaki, after a few months, nagsabi na gusto na niyang makipagbalikan sa kin. Eh taken na ako nun.

Yung nanay ng isang anak ko, nakipag-ayos na din sa akin. Ngayon, friends na kami at nagtutulungang maging mabuting magulang para kay Kenzo.

UPLB? Oo iniwan ko. Matagal akong nawala. Pero yung mga kaibigan ko noon na nagsabi sa akin na iwan ko na ang LB, sila na ngayon yung nagyayaya sa akin na dumalaw ulit doon at uminom.

Si Piyer, ilang taon nang patay. Hindi naman bumangon. Pero pag Pasko, lagi pa ring may isang tagay para sa kanya.

Si bespren 1, nasa Chicago. Kakadalaw nya lang sa Pinas this year dahil binyag ng anak nya. May US Visa na ako ngayon, kaya pera na lang talaga tsaka oras ang problema. Si besprens 2 & 3, nasa Singapore. Eh dun din pupunta si misis at si Austin. Malapit ko na rin silang makita ulit.

After ng napakaraming breakups, nakilala ko si misis. At sa bawat isang "close-dati-pero-deadma-na-ngayon" friend sa buhay ko, may isang kapalit na "deadma-dati-pero-close-na-ngayon" friend.

So, ano ang point ko? God, or whatever supreme being or unknown force you believe in, comes in threes. Father, Son, and Holy Spirit. Birth, Death, and Rebirth. Brahma, Vishnu, and Shiva. Yùqīng, Shàngqīng, and Tàiqīng.

Thesis, Antithesis, and Synthesis.

Hindi natatapos ang mundo sa thesis at antithesis. Mayroon ka pang synthesis. Hindi pwedeng mawala ang synthesis. Lahat ng paghihiwalay ay magdadala ng pagbabago. May goodbye ang bawat hello. May farewell ang friendship. May breakup ang romance. May kamatayan sa lahat ng may buhay.

Pero life goes on. And everything will be alright.

Ang Tatay Na Nag-Angkas Ng Apat Na Anak Sa Isang Bisikleta

Biglaang napatigil yung sinasakyan kong jeep kanina na halos napasubsob ako sa kili-kili ng katabi ko. Nung nag-usyoso ako, nakita ko na ang dahilan ay ang pagkalaglag ng laman ng lunchbox ng isang grade 1 student sa tapat namin. Pagka-ayos ng bata sa lunchbox nya, di ako makapaniwala sa nakita ko. Apat silang magkakapatid, magkaka-height, at naka-angkas sila sa isang bulok na BMX-style na bike. Ang nagmamaneho ng bike ay isang payat na lalaki na sa unang tingin, maaalala mo si Theodore Bagwell (T-Bag) ng "Prison Break". Dito nagsimulang tumakbo ang iba't-ibang tanong sa isip ko.

 Tanong#1:  Apat na bata nakaangkas sa isang bike? Pano nangyari yun?

Ang objective: Kailangang makauwi ng magkakapatid.

Ang situation: Mataas ang araw dahil tanghali natatapos ang klase. 10 kilometers ang layo ng bahay nila sa school kaya hindi option ang paglalakad para sa mga bata. Pero wala silang pera para pamasahe. Wala ring pera ang tatay. Parang hopeless di ba? 

Pero nakahanap si tatay ng paraan. It's either kanila na yung bisikleta or hiniram nya yon para sunduin ang mga anak. Na-meet ang objective with very minimal resources. Napaka-action star ng dating. Well, more of stuntman kasi apat na bata ang angkas mo sa isang bisikleta. Pero kung titingnan mo, isa ito sa mga himalang dala ng pagiging ama. 

Kahit wala nang pag-asa, basta para sa mga anak, laging may paraan. 

Tanong#2: Teka, bakit yung tatay yung sumundo? Di ba dapat nagtatrabaho sya ngayon? Nasaan yung nanay?

Pwedeng walang trabaho si tatay kaya inutusan sya ni nanay na sunduin ang mga bata para may silbi naman sya. For the sake of sticking with the theme, maraming pwedeng speculation dito. Naglalaba si nanay or nagluluto sa bahay. Pwede ding si nanay na yung nagtatrabaho. Or wala na si nanay. Point is, reflection ito ng nagbabagong structure ng pamilya. Hindi na baduy ang pagkuha ng tatay ng responsibilities na nakasanayan na nating nanay ang gumagawa. (except breastfeeding siguro, eww)

Ngayon nga, parang mas cool na tingnan pag si tatay ang nagluluto, si tatay ang naggo-grocery at nagdadala ng kids sa mall, pati na rin ang pagsundo sa mga anak.

Sabi sa article na to, ang traditional roles or popular images ng mga tatay ay:

• The Wallet: This father is preoccupied with providing financial support for his family. He may work long hours to bring home his paycheck and does not take an active part in caring for the children. Making money provides this father with a distraction from family involvement.
• The Rock: This is a "tough" father - strict on discipline and in charge of the family. He may also believe that a good father remains emotionally distant from his children, so expressions of affection are taboo.
• The Dagwood Bumstead: This father tries to be a "real pal" to his children, but his efforts are often clumsy or extreme. He doesn't understand his children and feels confused about what to do. He may also feel that he is not respected within the family.
  

These traditional stereotypes are now clashing with another image of a father:

• The Caregiver: This father tries to combine toughness with tenderness. He enjoys his children but is not afraid to set firm but fair limits. He and his wife may cooperate in childrearing and homemaking.
  

Ang cool. Parang Sharon Cuneta na ang mga tatay ngayon. "I care about my job, Sir. I care about you."

Tanong#3: Eh pano kung ma-flat yung bisikleta?

Sigurado akong dinala ni tatay yung bisikleta dahil nga kailangang umuwi ng mga anak nya. Hindi sya prepared sa mga ganitong event dahil limited na nga ang resources kaya limited din ang planning. Wala syang pera, wala ring pera ang mga anak nya. May bisikleta, kaya bahala na. Basta makauwi.

Narito ang sampal ng reality sa mukha ng mga tatay. Ginagawa mo na ang lahat ng paraan, pero dahil sa mga circumstances na wala sa control mo, magmumukha kang tanga sa harap ng ibang tao, lalo na sa harap ng mga anak mo. 

Darating ka sa worst case scenario na sisihin ka ng mga anak mo kasi hindi sapat ang effort mo bilang ama. Siguro, lagi mong mapapanood sa mga telenobela yung ganitong drama:

Anak: "Wala ka nang time para sa kin, Dad. Puro ka na lang office. Wala ka nang inisip kundi ang trabaho mo!"

Tatay: "Pero, anak. Ginagawa ko ang lahat na to para sa yo. Para may panggastos ka sa mga pangangailangan mo."

Anak: "Pero dad, hindi ko kailangan ang pera mo. IKAW ang kailangan ko."

Bullshit. O sige papatulan ko tong drama na to ha. Let's say tumigil sa trabaho si tatay at binigay nya ang oras nya kay anak. 6 months later...

Anak: "Tay, may lakad kami ng mga kaibigan ko, pupunta sana kami ng Puerto Galera."

Tatay: "Anak, wala tayong pera. Di ba nga tumigil akong magtrabaho. Kailangan nating magtiis muna."

Anak: "Tiis, tiis, puro na lang tiis! Ayaw nyo ba akong maging maligaya? Minsan na nga lang ako lumabas kasama ang mga kaibigan ko, tapos eto, magtitiis pa rin ako? Anong klaseng magulang kayo?!"

(I rest my case, your honor. There's just no fricking way to please these fricking kids.)

Nakita ko ang hirap ng pagiging ama sa tatay na pinilit i-angkas sa isang bisikleta ang apat na anak. Naramdaman ko ang awa, pero naramdaman ko rin ang dangal para sa kapwa ama. Kanya-kanyang pagsubok ang hinaharap ng bilyun-bilyong tatay sa buong mundo, pero lahat ng mga pagsubok na ito ay hindi para sa sariling kapakanan.

Ano ang pinagkaiba ng pagiging "lalake" sa pagiging "tatay"? Simple lang.

PURPOSE.

Happy Fathers Day sa ating lahat! Kanpai!

Huling Habilin Ni Daboy

Kahit na "Bitayin si Baby Ama" lang yung natatandaan kong movie ni Rudy "Daboy" Fernandez, mas pinilahan pa rin ng mga mahihirap yung lamay nya kesa sa lamay ng kapapanaw din lang na labor leader na si Crispin Beltran. Big deal talaga pag may pumapanaw na showbiz icon.

May nabasa akong article tungkol sa huling habilin ni Daboy kay Mark Anthony Fernandez. Si Mark Anthony ang unang anak ni Daboy pero kay Alma Moreno, hindi sa asawa nyang si Lorna Tolentino. Medyo familiar yung setup na to kaya naging curious ako, baka kasi may mapulot akong lesson sa mga habilin na to. 

Sabi ni Mark Anthony sa interview sa kanya, ang mga huling habilin daw sa kanya ay 

“Alagaan ko raw si Mama.  Huwag ko raw pababayaan sina Tita Lorna at mga utol kong sina Ralph at Renz.  Panindigan ko ang pagiging padre de familia sa wife kong si Melissa at mga anak na sina Chelsea at Cameron.  At ‘yong mga iiwan niya sa’king mga bagay, investment na dapat kong sinu-pin dahil magagamit ko balang araw o sa rainy days.  Harapin ko raw ang aking career.  At ugaliin kong sagutin ang mga tawag o messages sa aking mobile phone na madalas ay ‘di ko ginagawa.  Kung ‘di ko kayang i-solve ang problema’y hanapin ko raw sina Tito Jinggoy (Sen. Estrada), Tito Bong (Sen. Revilla), at Tito Phillip (Salvador) na parang mga kapatid na rin niya.”

Hindi siguro malalayo sa ganitong framework ang mga huling habilin ko sa mga anak ko. Ganun nga yata talaga pag alam mong mawawala ka na. Unang-unang priority ay siguraduhin ang pag-alaga sa mga maiiwan mo. Pangalawa, set the standards kung paano dapat mabuhay yung mga mauulila. Pangatlo, mag-assign ng point persons para humalili sa maiiwan mong role.

In a way, naiinggit ako kay Daboy kasi nakuha pa nyang makausap ang lahat ng mahal nya sa buhay bago sya mamatay. Yun ang ideal death para sa kin. Last attempt to forgive and to ask for  forgiveness. Enough time to look back at how you lived. Being thankful for every remaining heartbeat, and thankful for every person na naging reason ng pagtibok ng puso. 

Yung mahihimlay kang alam mong may maiiwan kang legacy kahit matagal ka nang wala.

Ang Squatter, Ang Ipis, At Ang Meralco Commercial Ni Judy Ann Santos

Naglakad ako kahapon sa aming friendly neighborhood squatters area kasi yun ang pinakamalapit na daan papunta sa grocery. I got reacquianted with the place na halos 5 years ko nang hindi nadadaanan. Wala pa ring nagbago. Andun pa rin yung mga batang walang damit na naghahabulan sa kalye. May isang batang dumudumi sa puwang ng nakabukas na manhole. Nandun pa rin ang mga lalakeng nakapalagid sa isang boteng Emperador brandy. Yung mga babae, abala sa pagbi-bingo. Halos lahat ng bahay, amoy kinulob na kahoy na binasa ng pinagbanlawan ng labada.

Ang nagbago lang siguro ay yung dami ng mga batang naglalaro. Bawat kanto ng mga looban, may naglalarong higit-kumulang sa sampung bata. Sa buong street, may total ng 20 na kanto ng looban. Do the math.

Naisip ko, pataas na nang pataas ang presyo ng mga bilihin. Ang mga taong to  eh halos walang income, at walang tigil din gumawa ng anak. Hindi kaya mamatay sa gutom ang mga ito?

Tekaaaaa... mamamatay sa gutom ang mga squatter? Hmmmm

Pag namatay na sa gutom ang lahat ng mga squatter, kokonti na yung magnanakaw ng kuryente sa lugar namin. Therefore, bababa ang "system loss charge" ng Meralco. Bababa ang bill namin ng kuryente.

Pag namatay na sa gutom ang lahat ng mga squatter, wala nang lalapitan yung mga pulitiko sa lugar namin para bumili ng mga boto. Therefore, karamihan na ng mga botante ay nakapag-aral at marunong nang pumili ng iboboto. Di naman siguro kami kayang bilhin ng 500 pesos lang. Maaayos kahit papano ang electoral system kahit sa lugar lang namin. Malaking difference na yon.

Pag namatay na sa gutom ang lahat ng mga squatter, bababa yung crime rate sa lugar namin. Hindi na rin ako matatakot maglakad sa madilim na kalye dahil alam kong namatay na sa gutom ang dapat na manghoholdap sa kin. 

Pag namatay na sa gutom ang lahat ng mga squatter, kokonti na lang ang bibili ng shabu sa mga "tiangge" malapit sa min. Therefore maghahanap na ng ibang lugar ang mga pusher para makakuha ng customer. Pag nawala ang mga pusher sa lugar namin, mapipilitan na ring sumunod ang mga adik. Mawawala na silang lahat.

Pag namatay na sa gutom ang lahat ng mga squatter, mas madaling linisin ang mga imburnal, kanal at mga dating batis na ngayon ay parang poso negro na sa dumi. Mababawasan ang mga walang pinag-aralang tapon nang tapon ng basura sa  hindi tamang lugar. Lilinis ang paligid, at makakapag-focus na ang local government sa mga big-time polluters sa tabi ng ilog Pasig.

Ay, nakaapak ako ng ipis.

At ako ay napaisip. "Ipis. May ipis na sa mundo 354–295 million years ago. Naka-survive na sila ng 4 major extinction events. Ayon sa Wikipedia, kaya nilang maging active kahit isang buwang walang pagkain at kaya rin nilang mabuhay with limited resources."

Come to think of it, pag tumaas nang tumaas ang presyo ng bilihin at walang pagbabago sa income ng mga tao, hindi pala mamamatay sa gutom ang mga squatter. Dadami at dadami ang mga squatter, matututong mag-adapt sa limited resources, at makakaligtas ng isa pang extinction event. Kapag nakapag-adapt na sa limited resources, walang tigil pa rin sa pag-aanak.

Dudumi lalo ang paligid. 

Dadami ang mga adik. 

Tataas ang crime rate. 

Lalong mabubulok ang electoral system. 

At lalong tataas ang system loss charge ng Meralco.

Pilipinas Kong Mahal! Woo-hoo!

Life Goes On

"Ang mga tao sa buhay mo ay nagdaraan lamang, umaalis, dumarating, walang naiiwan.. ang kwento ng pag-ibig ay kumusta at paalam, ngayo'y alam mo na kung paano mag-isa." - "Slo Mo" ng Eraserheads

Bahagi na talaga ng buhay ng tao ang paghihiwalay. Nung bata pa ako, lumipat sa Bicol yung kalaro kong kapitbahay namin. Nung elementary, lumipat ng ibang school yung bespren ko. After high school, nahiwalay ako sa mga kaibigan ko kasi sa UPLB ako nag-college. Nung college naman, andaming breakup, tapos naunang grumaduate ang mga kaibigan ko, never to return again. Nung nagtatrabaho na ako, nagsisi-alisan yung mga nakaka-close kong officemates. Pagtanda ko malamang, hihiwalay na rin sa kin ang mga anak ko para bumuo ng sariling pamilya. In the end, ako naman ang hihiwalay sa mundo.

"Wow pare emo."

Kasi, eto may magpapaalam na naman. Every year yata dapat may at least isang kaibigan akong pupunta sa ibang bansa para dun makipagsapalaran. Bakit kasi hindi na lang umasenso tong Pilipinas para wala na lang umalis? Punyetang U.S. yan. Punyetang Singapore yan. Every year dumadaan ako sa proseso ng "pagluluksa" para sa nahihiwalay na kaibigan. Hindi man halata, hindi rin naman necessary na ipakita sa buong mundo na nahihirapan kang mag-adjust sa pagkawala ng isang kaibigan. Manhid na yata ako sa process ng denial-anger-depression-acceptance. Parang routine na lang sya.

As much as possible, umiiwas na rin akong maghanap ng bagong kaibigan. Kasi curse ko na ata talaga yun e, siguradong mawawala din sila. Paulit-ulit, nakakasawa na. Ngayon, eto, mabibilang na lang ng daliri sa isang kamay yung mga tinuturing kong malalapit na kaibigan. Konting panahon na lang, siguradong mawawala na silang lahat.

Hindi OK sa simula. Mahirap talagang tanggapin na mawawalan ka na naman ng kaibigan. Pero ganun talaga e. Hindi naman pwedeng ikamatay yun. Di naman ako pwedeng sumunod na lang ng basta. Kung ganun na lang, ang mangyayari eh lagi na lang akong may sinusundan.

Di naman siguro titigil yung pag-ikot ng mundo e. Life goes on.

Mild Heart Attack?

Had my first glimpse of death last night. Sunud-sunod na meeting, issues piling up, pressure from bosses, covering someone else's ass.

Pagbalik ko sa lugar ko, I felt lightheaded. Then nauseous, parang gusto kong sumuka sa upuan ko. Tapos sa loob ng freezing temperature ng aircon sa PBCom tower, beads of sweat started forming sa noo ko. Ayun. Sharp pain sa left side ng chest ko. Parang may nakahawak sa heart ko tapos pinipiga-piga. Shit. Kala ko yun na yung oras ko. Nag-MSN ako kaagad kay Adrian para sabihin na parang aatakihin ako sa puso.

"No, not like this....Not like this.", I told myself, parang si Switch bago sya i-unplug ni Cypher. Papatayin ako ng work? No frickin way. Tawag ako agad kay Pow, Tents, and Bong. Si Bong nasa bahay na. Si Pow, nasa FX na pauwi. Si Tents, nasa bus. Niyaya ko sila uminom sa Pelangi. Parang ang message ko sa kanila e "INOM. NOW NA.URGENT." Ayun. Sa Pelangi, order kami ng crispy pata, crispy half chicken, barbecue tsaka ilang bucket ng beer. Videoke to the death.

Kung aatakihin man ako sa puso, gusto ko eto yung dahilan. Inuman, greasy food, puyat. Tapos kung mamamatay man ako, mas gusto kong kasama yung mga kaibigan ko kesa dun sa opisina a.k.a. hell. Kumanta ako ng "Welcome To The Black Parade" ng My Chemical Romance. Tungkol sa mga mamamatay na yon e.

Went home, bigay ng huling habilin sa mga tao kung sakaling di na ko gumising. Sabi ko lang naman kung mamatay ako, gusto ko "Crossroads" ng Bone Thugs-N-Harmony yung tugtog sa prusisyon ko. Naiyak lang ako nung tumabi ako sa anak ko, tapos naisip kong baka hindi ko na sya makitang lumaki.

Bago ako matulog, tatlo lang yung tanong na paulit-ulit sa isip ko. Nakakagulat nga kasi hindi tungkol sa pera, hindi tungkol sa trabaho, hindi tungkol sa mga maiiwan ko.

• Have I lived my life fully?
• Did I learn to let go?
• Will I die without regret?

Funny thing, nakatulog ako na hindi ko nasagot yung mga tanong na yon. Eto nagising na ako at nagba-blog. Parang walang nagbago sa tingin ko sa mundo. Pero malamang mula ngayon, lagi ko na iisipin yung tatlong tanong na bumagabag sa kin sa isang gabing akala ko eh huli ko na.

Fun Place To Work?

Kakasagot ko lang ng employee satisfaction survey sa opisina. Medyo na-alarm ako nung nakita kong hindi na "fun" ang workplace, based sa mga sagot ko.

May privilege pa naman kaming magkaroon ng access sa instant messaging software. May access pa rin kami sa web mail at sa ilang social networking sites. Maluwag pa rin ang mga boss sa schedules, sa leaves at sa breaks, wag lang shempre aabuso. Every month may fund pa rin naman para gumawa ng non-work related team activity.

It's either nagwa-whine lang pala talaga ako, or something else.

Ano ba yung mga hindi nagpapasaya sa kin sa opisina? Siguro yung mga low I.Q., yung mga epal, yung mga abusado, tsaka yung mga backstabber na puro reklamo tsaka tsismis lang ang alam gawin. Ok lang yung may kupal, basta at least 80% ng kakupalan eh may sense (so off the hook na yung boss ko).

Ano naman yung mga nagpapasaya sa kin? Siguro ngayon, yung mga team members ko. Pwera showbiz, sila talaga yung nagpapasaya sa kin. Kasi kaya naming tawanan yung mga pagkakamali namin. Pag may kinaaasaran, imbis na magalit, lalaitin na lang yung itsura or yung kabobohan nya. Nagsasaluhan kami pag may aberya. Hindi nagdadamot ng knowledge lalo na sa mga baguhan. Sa totoo lang, mahirap humanap ng tamang mix ng mga tao na pare-parehong may passion for excellence (naririnig ko na yung "ulul mo").

So positive versus the negative, mas mabigat pa rin yung positive. Pero bakit nga nasagot kong wala nang fun sa workplace?

Define naman natin yung fun. Para sa kin, hindi necessary ang party na may theme, or team outing, or sports activity para masabing may fun sa workplace mo. Meron ka ngang bonggang activity, puro plastik naman yung mga tao don. May sportsfest ka nga, puro pikon naman ang kasali. Ang totoong fun sa workplace ay ang pagkakaroon ng mga kaopisinang mapagkakatiwalaan, yung tipong alam mong may sasalo sa yo kung sakaling mag-emergency leave ka. Pag may nagsalita ng masama sa likod mo, alam mong may magde-defend sa yo. Yung may nasasabihan ka ng mga sikreto na sigurado kang hindi makakarating kahit kanino. Ang totoong fun sa workplace ay yung may nae-establish na bond na pwedeng dalhin sa labas ng opisina.

So based sa definition ko, dapat masaya pa rin ako.

Teka. Baka mali yung lugar na tinitingnan ko. Masaya naman ako sa workPLACE. Pero masaya ba ako sa mismong WORK?

There you go...

The OTHER "F" Word

Kung magbibilang ako ngayon ng mga kakilalang may asawa last year tapos hindi na nila asawa ngayon, plus yung mga kakilala kong iba na yung GF or BF or FB (research nyo na lang) versus a year ago, dagdag pa yung mga wala na yung partner nila from a year ago, nasa 40% siguro ng mga kakilala ko ang kasama sa demographic na ito. Ang reasons ng mga breakups from 2006-2007 are as follows:

3rd runner up: Takot sa commitment
2nd runner up: Masyadong mataas na expectations ng partner
1st runner up: Pagkasira ng tiwala

At ang number 1 reason ng breakups from 2006-2007 ay:

"Wala. Nagsawa na lang siguro kami sa isa't-isa. Parang wala nang thrill."

Wow. Napaka-mature na reason. After billions of years of evolving the human brain, umabot na tayo sa point na ka-level na lang natin yung mga hayop. Bakit ganon? Bakit madali nang magsawa ang mga tao lalo na sa karelasyon nila?

Dahil ba sobrang spoiled na tayo sa pagiging instant ng lahat ng mga bagay? Dati rati, kapag long distance relationship, kailangan mong maghintay ng at least isang linggo para lang makapagpadala o makatanggap ng sulat. Ngayon, seconds na lang ang pag-send ng email, tapos meron pa kayong instant messaging software tulad ng Yahoo! at MSN messenger, with webcam and audio. Dati rati, kapag gusto mong marinig yung boses ng mahal mo, pupunta ka sa PT&T para makatawag ng long distance, na sobrang haba ng pila at sobrang laki ng bayad per minute. Ngayon, may international roaming na yung mga mobile phone. Ang point ko e madali na sigurong magsawa ang mga magkakarelasyon ngayon dahil taken for granted na yung effort para makipag-communicate. Dati, makatanggap ka lang ng postcard na may picture ng Taal Volcano tapos may nakasulat na "Wish You Were Here", sobrang kilig na. Ngayon nga, makatanggap ka lang ng text message na naka-all capital letters at walang emoticon na :) sa dulo, malaking away na.

Dahil din ba nasanay na tayong lahat sa sobrang bilis ng pagpalit ng technology? 10 years ago, astig ka na pag meron kang Pentium 2 PC na may 1Gb hard disk, pager ng EasyCall, at 14.4kbps modem sa bahay. Ngayon pag meron ka pa ring ganon, kahit yung mga squatter tatawagin ka nang mahirap. 5 years ago, katanggap-tanggap pa yung Nokia 5110. Ngayon pag naka-5110 ka, iisipin ng mga tao napulot mo lang yon sa basurahan. Masyado na yatang naaadik ang mga tao sa latest versions kaya pati sa relationships, pag nagsawa ka na sa partner mo, hahanap ka na agad ng "upgrade". Makahanap ka lang ng konting defect, palit agad.

Ayan masyado na naman akong nago-overanalyze. Dapat simple lang ang explanation sa lahat ng bagay e. So dapat may mas simple pang explanation siguro para dito.

As I see it, yung apat na reasons ng breakup na nabanggit ko kanina, simple lang ang dahilan. Since relationship ang usapan, wag nating sabihin na kasalanan lang ng isang tao ang breakup. PAREHO silang may pagkukulang kaya humantong sila sa paghihiwalay. Ano kamo yung kulang? Isang salitang nagsisimula sa "F". Hindi yung 4-letter word na nagra-rhyme with "buck" ha? "F" is for "F-fort". Walang kwenta ang relationship kung walang effort from both parties.

Isa-isahin natin. Yung takot sa commitment, kulang sa effort isipin kung saan papunta yung relationship nila. Yung kapartner naman nya, kulang sa effort ipakita na may future silang dalawa na hindi lang natatapos sa panonood ng sine, pagdi-dinner sa labas, at pagse-sex.

Yung may masyadong mataas na expectations sa partner, kulang sa effort intindihin yung limitations ng partner nya. Since hindi nya maintindihan, hindi sya matututong makapag-appreciate, at hindi rin sya matututong mag-adjust. Yung partner naman nya, kulang sa effort iparamdam na gusto nyang mag-sacrifice ng identity nya.

Dun sa mga nasira ang tiwala, nagkulang sa effort na magbantay at siguruhing name-maintain ng partner nila yung commitment sa relationship. Yung partner naman, hello, nagtarantado nga e. May effort, pero sa ibang tao napunta.

At sa reason na pagsasawa, kulang sa effort ang both parties na mag-evolve sa relationship. Naging kampante sila na may partner sila na kasama sa daily routine. Sa ilang buwang araw-araw na pagsusundo, pag-kain sa labas, at paghatid pauwi, magigising na lang sila isang araw na magtatanong kung bakit ginagawa nila yon. Mga tanong tulad ng "kung love yon, bakit parang wala nang kilig sa pagbubukas ng pinto pag papasok sa restaurant?", "kung love ito, bakit hindi na ako nakukuryente pag hawak nya ang kamay ko habang naglalakad kami?", "kung love ito, bakit parang parausan na lang ako pag nagsesex kami?"

Pag pumasok ka sa relationship, wag mong i-expect na tatagal ang kilig. Bigyan mo yan ng mga at least six months, hindi mo na mararamdaman yung romance nung nagliligawan pa lang kayo. Pero ito ang dahilan para magbigay ka ng effort na mag-evolve kayong dalawa sa loob ng relationship. Kung total opposites kayo, pwede kayong magkaroon ng osmosis, na kung saan may qualities yung isa na napupunta dun sa isa, and vice-versa, hanggang maging magkapareho na kayo. Kung magkapareho naman kayo, mag-effort naman kayong gumawa ng mga bagay na wala sa routine nyo. Maraming options, kaunting effort lang at creativity ang kailangan.

So mga kids, pag papasok kayo sa isang relationship, always think of the OTHER "F" word. Kung di nyo kaya yun, i-enjoy nyo na lang ang nakasanayan nyong "F" word. Hehe.

Becoming The Enemy

Noon pa man, hindi ko na talaga gusto yung concept ng may boss.

Siguro nasobrahan ako sa kakapanood ng The Ten Commandments nung bata pa ako (Betamax tape pa yon!). Tumatak sa isip ko yung pang-aalipusta ng mga Egyptian sa mga Israelites, at naging idolo ko si Moses dahil sa pagtalikod nya sa pharaoh at pagtulong sa mga inaapi.

Nung college naman, hindi naman ako sumasama sa rally, pero apektado ako pag may nagra-rally na factory workers o mga magsasaka laban sa mga boss nila. Nagturo muna ako part time bago magsimulang magtrabaho dahil hindi ko talaga gusto yung concept ng pagiging subordinate.

Nung unang trabaho ko, pasaway na empleyado ako. Gimik halos gabi-gabi, tapos pupunta ako ng Los Baños pag weekend para gumimik ulit. Minsan Lunes na ng tanghali ang balik ko sa Manila. Nagkataon din na yung boss ko non, sobrang strikto. Dapat on time lagi yung pasok ko, kahit na nag-over-overtime ako nung previous night at wala namang gagawin kinabukasan. Naiimagine nyo na siguro ang relationship namin ng boss ko nun. Para kaming magsyotang walang ginawa kundi mag-away, pero hindi naman namin maiwan yung relationship dahil may pakinabang pa naman kami sa isa't-isa.

Makalipas ang walong taong pagtrabaho, pitong kumpanya at labing-isang boss, dumating na ako sa point na, in English, "the tables have been turned". Ipinagkatiwala sa akin ang pag-supervise sa limang tao. Hindi naman siguro ibibigay sa akin yung ganun kalaking responsibility kung hindi naman ako fit sa standards nila.

Hirap pa rin ako sa pag-adjust sa concept na may subordinates na ako. Hanggang ngayon, naiilang pa rin ako pag tinatawag akong "boss" o kaya pag may nagtatanong sa kin kung kumusta na "ang mga tao ko". Siguro kasi, hindi ko matanggap na malamang gagawin na sa kin yung mga ginagawa ko noon sa mga boss ko. Dati kasi sandamakmak na reklamo at panlalait ang inaabot sa kin ng mga boss (shempre pag nakatalikod sila). Nagyayaya ako ng gimik sa mga officemates ko, pero hindi kasama yung boss sa distribution list ng invitation. Konting chismis lang tungkol sa boss ko, ikukwento ko kagad with additional speculations para lang lumaki yung issue.

Wala na akong magagawa. Ako na ang kontrabida ngayon. Pero kahit ganito na ang mga nangyayari, may tatlo pa akong options:

Unang option, mag-resign at maghanap ng non-managerial work. Hindi ko pwedeng gawin yun dahil tama naman ang career path na sinusunod ko. Ang mga security guard siguro, hindi security guard habambuhay. Nagiging "senior security guard" din. Kahit yung mga crew sa Jollibee, hindi crew habambuhay. Wala akong nakikitang 40 year old na nasa counter o sa kitchen, pero may 40 year old na branch manager. Para sa kin, tama ang path na to at hindi ko to pwedeng talikuran dahil napa-praning lang ako. Kalokohan yon.

Pangalawang option, since kontrabida na ako, e di mag-asal kontrabida na rin. Kung magsasalita din lang ang mga tao ko pag nakatalikod ako, I'll do the same thing, pero a hundred times worse. Pag nakatalikod sila, sisiraan ko sila sa mga boss ko, na boss din nila. Bwahahahahahahahaha! Kung di rin lang nila ako yayayain gumimik, e di papapasukin ko sila pag Sabado tsaka Linggo para hindi na sila makagimik. Bwahahahahahahahaha!

Masyadong brutal naman yung pangalawang option, pero totoo, kayang-kaya kong gawin yon. Ang resulta lang nito, baka ulit-ulitin ko ang mga katagang "I'm ashamed of what I’ve become in the mirror, the face of my one true enemy" pagdating ng panahon. Ayoko non.

May isa pang option, yung pinakamahirap, pero eto yung may sense: ano kaya kung gawin ko lahat ng makakaya ko para i-develop ang mga tao ko, para mas mabilis silang dumating sa point na sila na yung boss? Misery loves company talaga no? Hehe. Pero seryoso, wala talagang ibang way para maintindihan ng isang empleyado ang hirap ng pagiging supervisor kundi pag naging supervisor na rin sila. Kung ayaw naman nilang maging boss, e di wag. Kanya-kanya lang naman yan, pero at least nakita ng mga tao na worthy sya sa position na yon.

Ay teka, anjan na boss ko. Back to work.

30 Years Old

Ilang araw bago ang 30th birthday ko, may nagsabi sa akin ng mga salitang ito na malamang dadalhin ko hanggang sa kamatayan:

"Let me tell you something you already know. The world ain't all sunshine and rainbows. It is a very mean and nasty place and it will beat you to your knees and keep you there permanently if you let it. You, me, or nobody is gonna hit as hard as life.

But it ain't how hard you hit; it's about how hard you can get hit, and keep moving forward. How much you can take, and keep moving forward. That's how winning is done. Now, if you know what you're worth, then go out and get what you're worth.

But you gotta be willing to take the hit, and not pointing fingers saying you ain't where you are because of him, or her, or anybody. Cowards do that and that ain't you. You're better than that!"

Sapul na sapul no? Hulaan mo ngayon kung sino ang nagsabi sa kin ng mga yan.
Hindi si Jesus. Hindi rin si Mahatma Gandhi. Si Sylvester Stallone, sa "Rocky Balboa".

Pero hindi yan ang dahilan kung bakit ako sumulat. Sumulat ako dahil bukas na ang dreaded thirtieth year of my existence. Journal entry kumbaga.

Kung titingnan mo yung average life expectancy ng Pilipinas, plus life expectancy ng isang lalaking nagyoyosi, umiinom, mataba, at stressful ang trabaho, medyo nasa kalahati na ako ng buhay ko.

Let me share with you the usual shit na dadaanan mo pag malapit na yung 30th birthday mo:

Una, ang reality ng kamatayan. Anxious ka na kasi malapit ka nang mamatay. Since malapit ka nang mamatay, kailangan mong alamin kung ano ang mangyayari sa mga maiiwan mo. Ayun, kaya magiging lapitin ka ng insurance brokers. Basta may maiiwan kang pera pag namatay ka na.

With the reality of death comes the thirst for youth. Magiging conscious ka na sa katawan mo. Organic crap ang dapat kainin. Magpapa-member ka sa gym. Tapos pag may na-accomplish ka kahit improvement sa biceps, bibili ka na ng mga usong damit at ipapasikat ang braso mong mukang pata ng baboy na nilagyan ng daga sa loob ng balat.

Mape-pressure kang magkaroon ng isang goal o dream, tulad ng pag-round trip sa Europe o kaya isang maliit na business. Mag-iisip ka nang bumili ng kahit anong mamahaling burloloy sa katawan. Pwedeng kotse, pwedeng hi-tech na cellphone-slash-digicam-slash-pda-slash-Nintendo, pwedeng alahas, Rolex, o kahit anong luho na pwede mong iyabang sa ibang tao at sabihing "PERA KO ANG GINAMIT KO JAN"

Sa opisina naman, magiging insecure ka sa mga mas bata pero mas bibo sa yo. Dahil dito, magdodoble kayod ka. Kung hindi mo na nararamdaman ang growth sa kumpanya mo, hahanap ka ng magbibigay sa yo ng mas mataas na posisyon o sweldo. Basta hindi ka lang maabutan nung mas bata sa yo. Hindi mo mare-realize na naging bata at bibo ka rin pala dati, at may mas matandang nainsecure din sa yo. At dahil din sa insecurity na yon, nagtrabaho siya ng doble para umangat at maging manager. The circle of corporate life.

Para naman sa mga taong walang pera katulad ko, mas magiging malalim ang pag-iisip kung ano na ang mga nagawa mo sa buhay mo. Usually marami kang pagsisisihan. Maaasar ka kasi nagpakatanga ka at some point, at sana hindi mo na lang ginawa yung mga maling desisyon mo noon. Itatanong mo sa sarili mo kung bakit wala ka pa ring pera, sariling bahay, at kung anu-ano pa kaiinggitan mo sa inaakala mong mas magaling dumiskarte kesa sa yo.

Kung titingnan mo yung first few paragraphs ng sinusulat kong ito, makikita mong pagkatapos ng lahat ng emotional trauma, stress sa trabaho, paglawlaw ng balat, pagpiga ng utak, ang bottom line lang ay nabuhay ka ng tatlumpung taon para mainggit sa ibang tao. Bad trip no? Kung ganito lang ang pattern ng buhay ko ngayon, the remaining thirty years don't look good.

Time to make THAT change.

Fuck insurance.

Kung bibigyan ko ng magandang edukasyon ngayon ang mga anak ko, at itatatak ko sa utak nila ang kahalagahan ng pagtatapos ng pag-aaral, mas maganda pa ang maiiwan ko kesa sa 1 million pesos. Kahit mamatay ako at walang maiwan, lalaban at lalaban sila para maka-graduate ng college.

Fuck the thirst for youth.

Titingnan ko ang sarili ko na parang bote ng alak. Sumasarap habang tumatanda. Ang kailangan lang ay pag-iingat, hindi pagpipilit.

Fuck the office.

Walang ibang purpose ang opisina kundi ang maglagay ng pera sa ATM ko para i-withdraw. Kung may mas magaling sa akin, tatanggapin ko. Kung kaya ko pang patunayan na mas magaling ako, hindi ako magpapatalo.

Fuck wealth.

Hindi na ako aasam na yayaman pa o makakabili ng magandang mansyon o magkakaroon ng BMW. Kung ano ang meron ako ngayon, magpapasalamat ako, magbibigay sa mga dapat pagbigyan, at magtatabi para sa sarili. To move forward, aim for the next realistic higher salary.

Fuck goals.

Kung alam ko kung ano ang importante sa akin ngayon at nakikita kong importante pa rin ito kinabukasan, yun ang mas bibigyan ko ng halaga.

Fuck death.

It's my journey, not my destination.

Pasko Pakshit

Eto na naman. May faaaaaavorite time of the year. May sarcasm yon ha.

Pag Pasko, langgam ka. Langgam na laging pumipila. Wala kang magawa kundi tumungaga sa haba ng pila sa grocery, pila sa cashier ng department store, pila ng ATM, pila sa taxi stand, pila sa fastfood, pila ng mga kotse sa parking.

Pag Pasko, magiging mas importante pa sa shortage ng langis sa Middle East ang shortage ng buko, fruit cocktail, condensed milk, at Nestle cream. May shortage ng usong laruan, lalo na yung bagong reincarnation ng Power Rangers at Barbie. Nagkakaroon din ng shortage ng pasensya sa mga taxi driver na hindi na pumapayag mag-metro.

Pupunta ka sa family reunion kasi mandated. Susugurin ka ng mga inaanak-slash-pamangkin mong naga-akalang tumatae ka ng pera. Pag 100 pesos ang binigay mo, masaya yung bata, pero pag binigay na nila sa magulang nila yung aguinaldo mo, titingin sa yo na parang nagsasabing "mamatay ka na, ang barat mo, ungas!"

Siguradong mauuwi ang family reunion sa chismisan tungkol sa mga kapwa kamag-anak na hindi nag-attend. Si ganito may babae. Si ano pala na dating kaopisina ni kuwan, inano ni ganyan. Minsan, makakapanood ka rin ng true-to-life teledrama. Nauuwi sa iyakan ang family reunion dahil may mga nag-away sa pamilya nyo. Imbis na pag-usapan na lang nila sa labas, kailangan talaga may audience. May kukuha pa ng mic at magso-sorry sa buong pamilya habang umiiyak. Ansarap sabihan ng "Sorry po, pang-videoke yan, hindi pang-audition ng Starstruck."

May 13th month pay ka nga, nauubos naman sa pambili ng regalo. Pagkatapos mo bigyan ng regalo LAHAT ng nasa listahan mo, ang makukuha mo lang, Fiesta Ham na walang lasa tsaka Keso De Bola na hindi mo naman talaga kinakain. Pag nagreklamo ka naman, sasabihan ka ng "Christmas is a time for giving, not receiving". Gusto ko sagutin ng "e gago ka pala e, kahit paano naman gusto ko ng return on investment no!". Pag inubos mo sa luho mo yung 13th month pay mo (kunyari bibili ka ng cellphone o laptop), titingnan ka ng mga tao na "yuck naman to, ang selfish".

Ang masaya lang talaga pag pasko, no doubt, yung mga bata. Totoo nga na ang Pasko ay para sa kanila. Mantakin mo, kung bata ka, hindi ka na nga gagastos, aapaw pa yung mga regalo para sa yo.

Sobrang saya din ng mga may puwesto sa Divisoria, tiangge, mall, at kung saan mang lugar na dinudumog ng mga tao pag may "Holiday rush". Hanep na trabaho yon, nakaupo ka lang, makaka-uto ka na, magkakapera ka pa. Kahit ata popsicle stick na balutan mo ng used sanitary napkin, lagyan mo ng green at red ribbon, tapos i-sale mo ng 5 pesos each, bebentang Christmas souvenir e.

Ang pinakamasaya talaga pag Pasko ay ang gobyerno. Remittance ng OFW, taxable income ng may 13th month pay, at EVAT. Bilyun-bilyong piso na paghahati-hatian lang ng mga unggoy, buwaya, buwitre, at baboy. Ay may isang bangaw din pala don, yung malaki yung tenga na mahilig mag-cha-cha. Ulam nila ang dugo at pawis ng mga uring manggagawa. Ayos pwede na ko sumali sa rally.

"OK lang yan, tol, birthday naman ni Jesus e. Cool ka lang. Forgive mo na sila. Let's celebrate na lang!"


Teka teka teka tol, di naman talaga birthday ni Jesus ang December 25 e. Nanood ako ng "Secret Bible" sa National Geographic Channel nung isang araw. Yung December 25 pala talaga e celebration ng kapanganakan ni Horus, isang Egyptian god. Mag-Google din kayo kung ayaw nyo maniwala. Nag-research talaga ako para maintindihan ko pa yung mga pagkakapareho ni Horus at ni Jesus, click nyo to (Comparison of some life events of Horus and Jesus)

Ano kaya ang feeling ni Jesus ngayon, kung nasa heaven sya, nakikita nya tayong mga avid fans nya, tapos gini-greet natin sya ng "Happy Birthday" sa araw ng kapanganakan ng isang Egyptian god? Ikaw, anong mafi-feel mo pag gini-greet ka ng "Happy Birthday" sa mismong birthday ng kaaway mo? Ouch di ba?

Dagdag mo pa yung mga nagtitipid ng tinta sa mga greeting ng "Merry Christmas". Imbis na "Christ", "X" ang nilalagay. Pucha, kung ako papalitan yung pangalan ko ng "X", magwawala ako e.

Eto pa. Ano pa kaya ang feeling ni Jesus kung nakikita nyang dahil sa "birthday" nya, nagmumukang pera ang mga bata at nagiging sakim ang mga tao?

Taon-taon, ganito na ang Pasko ng mundo ko. Magulo, makasarili, at materialistic. Mismong ako, nilamon na ng kasakiman at inggit sa kapwa. Kaya ayoko sa Pasko. Parang dinidikdik nya lang lalo ang birong "money makes the world go round". Malamang, hindi ito ang "party" na gustong mangyari ng may birthday.

Siguro panahon na para labanan ang tradisyon. Pero paano?

Ako At Si Voltes Five

May Pinoy bang hindi makikilala ang familiar phrase na "LETS... VOLT... IN"?

Di ko na maalala kung kailan ako nagsimulang mahumaling sa Voltes V pero pag titingnan mo yung mga photo album sa bahay nung 2-3 years old pa lang ako, pwede na akong model ng Voltes V apparel. Sabi sa kin ng nanay ko, may cassette tape pa daw ng Voltes V soundtrack na paulit-ulit kong pinapa-play sa kanya. Pag tinutugtog na yung main theme, tatayo ako sa upuan, sisigaw ng "LET'S VOLT IN!", sabay talon pabagsak sa sahig. Hindi ko na maalala, at hindi ko alam kung ba't ginagawa ko yon. Pero naman, 3 years old lang ako nun. Cut me some slack.

Sa bawat pagkakataon na may re-run ng Voltes V, nakukuha kong sundan ito at kahit alam na yung kwento ng episode na yon, tinatapos ko pa rin sya. Kahit pa may mga kinahiligan pa akong ibang anime series tulad ng Daimos, Ghost Fighter, Dragonball Z, Samurai X, Flame of Recca, tsaka yung paborito ko ngayon na Naruto, binabalikan ko pa rin ang Voltes V. Hindi lang siguro ako ang nakakaramdam ng ganito, kundi pati mga libu-libong Pilipinong nabuhay sa panahon ng Voltes V.

Ano bang meron ang Voltes V at umabot ito ng ganitong status sa psyche ng Pinoy?

Una sigurong dahilan kung bakit nakadikit na sa kulturang Pilipino ang Voltes V ay ang tatawagin kong "Jollibee factor". Pansinin nyo ang Jollibee. Ang main target ng fastfood chain na ito ay mga batang Pilipino. Sa mga magulang na nagbabasa nito, sigurado ako na isa sa mga unang salitang itinuturo nyo sa mga anak nyo ay "Jollibee". Pag dadaan kayo sa isang branch nito, laging "baby o, where's Jollibee?". Sa lasa naman, pansinin nyong matamis ang pagkain dito, which is definitely aimed sa panlasa ng mga bata. Mula pagkabata, Jollibee. Kaya dadalhin yan hanggang sa pagtanda. Dahil na-train ang taste buds mo sa lasang Jollibee, yun na ang magiging standard mo ng sarap.

Ok, i-connect natin sa Voltes V. Nung late 70s to early 80s, wala pang console gaming, wala pang PC, lalong walang Internet. Ang phone line nga noon, literal na sampung taon bago makabit. Wala pang cable TV nun. Iilan lang talaga ang channel, kaya walang ibang choice kundi panoorin ang pinapalabas sa mga ito. Isa ang Voltes V sa mga kakaunting cartoons sa mga kakarampot na channel sa TV noon. Wala nang ibang choice kundi panoorin ito. Sino ba naman ang hindi mabe-brainwash sa ilang beses na pag-ulit ng series na ito? Yung mga bata noon na paulit-ulit nanood ng Voltes V, dinala hanggang sa pagtanda ang hilig sa cartoons na ito.

Hence, the "Jollibee factor". Di nyo ba naitatanong kung bakit mas sikat pa ang Sesame Street sa 30-ish crowd ngayon kesa sa target audience nito na mga toddler to pre-school children?

Pangalawa, patok ang Voltes V dahil kasabay ng kasikatan nito ang tail-end ng "real-life Boazanian invasion" sa Pilipinas, ang Martial Law era. Matatandaang tinanggal ni Marcos ang Voltes V sa TV dahil ito daw umano ay may tema ng rebelyon at sedisyon. Pero shempre mas madali namang sabihin na "bawal ang violence sa mga bata". Basahin nyo na lang to sa Wiki ng Voltes V under "The Ferdinand Marcos issue"

Nagulat din ako noon na nawala ang Voltes V. Sabi sa kin ng nanay ko, may bata daw na gumaya kay Voltes V at tumalon galing sa taas ng building. Naniwala ako sa kanya noon, pero sa pagtanda ko, wala akong makitang episode na tumalon si Voltes V ng building. (Mga nanay talaga, o.) Siguro hindi si Voltes V ang ginaya nung batang yun. Si Dante Varona o si Lito Lapid malamang, kasi sila yung mahilig tumalon sa building nung panahon na yun e.

Iniisip ko nga kung ano yung rebellious sa Voltes V e. Napapraning lang siguro talaga si Marcos noon kasi dumadami na ang mga political activists mula sa hanay ng kabataan. Tingin ko, sa sobrang kapraningan nya, lahat na ng may tema ng oppression ay konektado na sa rebolusyon. Pati Daimos at Mazinger Z, nadamay sa kapraningang ito. Hindi alam ni Marcos na sa mismong act ng pagtanggal nyang ito ng Voltes V sa TV, doon sya itinuring na kaaway ng mga bata. Natatandaan ko pa noong 1986 People Power, naglalaro kami nun sa labas ng bahay, tapos isa sa mga kalaro ko ang nagsabing "sana umalis na si Marcos para mabalik na ang Voltes V". At lahat kami ay sumang-ayon sa kanya.

Ang huling dahilan, sa tingin ko, kung bakit nakapaskil na ang Voltes V sa utak ng mga tao ay ang tatawagin kong "Telenobela factor". Medyo self explanatory na ang factor na ito. Kung papanoorin mo yung Voltes V, makikita mong hindi pambata ang kuwento. May mature themes tulad ng parental abandonment (Armstrong brothers), death of a loved one (Mary Anne Armstrong, Jamie and Commander Robinson), coming of age (Little Jon and Octo1), struggle for survival, at ang ever-popular telenobela theme ng sibling rivalry (Steve and .. teka di ko pwede sabihin, spoiler kasi e. hahaha).
Tanggalin mo sa Voltes V ang sci-fi elements tulad ng robot, beast fighter, alien, at ang idea na may intelligent life form sa ibang planeta, makikita mong kuwento ito ng mga magkakapatid na hinahanap ang kanilang ama habang pasan nila sa kanilang balikat ang kaligtasan ng mga tao sa paligid nila. Hindi ba mahilig tayong mga Pinoy sa mga ganitong klaseng drama?

Mauugat ang dahilan ng pagkahilig sa drama ng mga Pilipino sa Zarzuela, isang uri ng musical theater na dinala ng mga Kastila sa Pilipinas. Isang uri ng Zarzuela na sumikat sa Pilipinas ay ang Moro-Moro, na umiikot sa tema ng digmaan sa pagitan ng mga Muslim at Kristiyano. Ang mga characters ng Moro-moro ay mula sa hanay ng maharlika, mga mandirigma, at mga pangkaraniwang tao. Ang labanan sa Moro-moro ay sa pamamagitan ng espada. Hmm, parang Voltes V din yun a, wala nga lang Muslim at Kristiyano. Pero teka, magkapareho ng features ang Boazanian at ang Human a, sungay lang ang pinagkaiba.

Hanggang ngayon, hindi pa rin ako makapaniwala na kasama ang Voltes V sa pagdefine ng isang generation. Hindi nagpapatawag na "Martial Law Babies" ang mga pinanganak noong 1970-1980. Mas pipiliin pa nilang tawagin na "Voltes V Generation". Hindi mahirap hulaan kung bakit pinamagatan ng Eraserheads na "Ultraelectromagneticpop!" ang una nilang album. Ang mga nakakaintindi ng title na ito ang kanilang target audience. Madaling kinagat ng mga tao ang "Ang Dating Doon" sa Bubble Gang, dahil ang kanilang anthem sa mga skit nila ay ang theme ng Voltes V. Mismong isa sa mga network executives ng GMA7 ay umamin na fanatic sya ng palabas na ito. Tsaka Voltes V lang ang kaisa-isang show na ipinalabas sa halos lahat ng local channels sa Pilipinas (ABS-CBN 2, PTV 4, GMA 7, RPN 9, IBC 13).

Bakit tumatak ang Voltes V sa Pilipino? Three things: kuwentong pang-Zarzuela ng mga Kastila, gamit ang pananalita ng mga Amerikano, kasabay ang visual art ng mga Hapon.

Walang kasing Pilipino ang Voltes V.

Time Machine

Siguro na-encounter mo na yung tanong na "kunwari may time machine ka, anong point ng buhay mo yung babalikan mo tapos babaguhin mo?". Kung beauty contest to, malamang ang sagot dun e "if eyver im gonna changed a foint on my life, i wouldn't changed ey-nithing por da world itself. I thank you."

May babaguhin ba ako sa buhay ko? Nagsimula na itong bumagabag sa akin noong nag-marathon ako ng Back To The Future trilogy. Ngayon, madalas ko nang itanong ito sa sarili ko. Pag nasa FX, bus, jeep, taxi, toilet, o kaya minsan kapag nasa harap ng TV habang nanonood ako ng Home TV Shopping. Nakaka-blangko talaga ng utak ang mga pinapalabas nilang kalokohan dun sabay banat ng "BUT WAIT THERE'S MORE!"

Kung may babalikan man ako, high school yon. Frustrated ako sa high school life ko e. Hindi pang-Sharon Cuneta song. Pero ano nga kaya? Anong mangyayari kung mag-time machine ako at bumalik sa high school na ganito na yung pag-iisip ko?

Panis na panis na siguro ang panliligaw nun. Malamang mapapasagot ko na yung kaisa-isang babaeng minahal ko nung high school pero walang awang nambasted sa akin ng tatlong beses. Yung mga kasabayan kong nag-aaral mag-gitara, maglalaway kasi alam ko na yung intro tsaka chords ng "Stairway To Heaven". Memoryado ko na ang chords ng mga kantang inaaral namin. Pwede pa akong magtayo ng banda tapos yung mga sikat na kanta ngayon yung gagawin kong "originals". Magiging kilabot kami sa mga all-girl school na umiisnab sa iskwela namin. Maiinggit sa amin ang mga taga-La Salle, Ateneo, at Xavier na nang-aalipusta sa high school ko. Buhay pa ang Club Dredd noon, kaya malamang iinom ako nang iinom sa gabi pagkatapos ng gig namin, pero sisiw na sisiw na yung mga exam at mga term paper na isasampal sa akin ng mga teacher ko kinabukasan. Laging perfect ang mga exam, malamang maging valedictorian ako. Member pa ng sikat na banda, sikat ako sa school, marami akong girls. Wow.

Makakapasa ako sa gusto kong course sa UP, kahit quota course yun, kasi madali na para sa kin ang UPCAT. Babarkadahin ko sina Ely Buendia at Dong Abay na nag-uumpisa pa lang noon. Dadalaw ako sa Ateneo High School at makiki-jam sa Parokya Ni Edgar na pasingit-singit lang sa mga gigs nung mga panahon na yon. Ituturo ko sa kanila ang kantang "Mr. Suave" tapos sasabihin ko na gamitin nila yun kapag sikat na sila. Magiging front act ang banda ko ng Eraserheads at Yano. Magkakaroon kami ng mga album, at maraming-marami na akong pera. Magtatapos akong Summa Cum Laude dahil alam ko na ang mga ituturo sa akin. Pag-aagawan ako ng mga kumpanya at magtatrabaho ako para sa highest bidder. Nasa Ang TV pa si Angelica Panganiban nun at ibe-befriend ko na sya. Para pagdating nya ng 15 years old, liligawan ko na sya. Tapos pag-apak nya ng 18, bubuntisin ko na sya at magpapakasal na kami. Nice.

Pero teka.

Kung mangyari yun, makikilala ko pa kaya yung mga kabarkada ko ngayon? Sila yung mga kasa-kasama ko sa bahay noong college at nagtitiis kaming maghati-hati sa isang latang sardinas. Kami-kaming nagpapatalbugan sa ligawan pero kami-kami rin ang nagdadamayan kapag may nabibigo. Hindi kami mapaghiwalay kasi alam namin ang kahinaan ng isa't-isa. (Well actually hindi kami mapaghiwalay noon kasi laging napapagtawanan at nilalait yung wala sa usapan). Ngayon, lampas sampung taon na ang nakakalipas, sila pa rin ang barkada ko. Mula sa pagsasamang nabuo sa bulok na bahay na yon hanggang ngayong nagkakaroon na ang bawat isa sa amin ng kaginhawaan sa buhay, hindi kami nagkakalimutan. Nagsimula kaming lahat sa wala, kaya masaya ang buong grupo kapag may naa-achieve ang isa sa amin. Walang kapantay ang ganitong samahan para sa akin. Kung may time machine ako at may binago ako sa nakaraan ko, paano ko masasalubong ang landas ng mga itinuturing kong tunay na kaibigan ngayon?

Kung may time machine ako at may binago ako sa nakaraan ko, makikilala ko pa kaya ang misis ko ngayon? Siguro sasabihin nyo, "Pre naman, si Angelica Panganiban na yung misis mo e. Ano pang hahanapin mo doon?" Oo nga si Angelica Panganiban yun. Pero siya kaya yung tipong tatawag sa akin sa opisina at magsasabing "umuwi ka nang maaga, nagluto ako ng paborito mo. munggo at galunggong!" Kumakain kaya si Angelica nun? In the first place, marunong ba syang magluto? In the second place (hehe), kasing sarap ba ng luto ng misis ko yung luto nya? Siya kaya yung tipo ng babae na kahit hirap na hirap na kayo sa pera, may poise pa rin at naka-focus sa kung paano kayo makakatawid sa krisis? Marami nang pera malamang si Angelica, kaya malabong ganun yun. Plus may manager na at mga alalay pa sya. Malabo ring siya ang tipo ng babaeng magpupunta sa parlor at magpapaganda para sa akin lang. Artista yun. Trabaho nya ang pagpapaganda. Kung misis ko si Angelica, ako lang kaya ang gwapo sa paningin nya? Malabo rin. Matatawa kaya siya sa jokes ko? Di rin siguro. Sa Ang TV ko nakuha ang mga jokes ko e.

Higit sa lahat, kung may time machine ako at baguhin ko yung nakaraan ko, lalabas pa kaya sa mundo ang dalawang gwapong-gwapong anak ko? Kahit mayaman ako, sikat, may asawang artista, at nasa palad ko lahat ng karangyaan sa mundo, walang kwenta ang lahat ng ito kung wala ang mga anak ko ngayon. Grabe. Naiisip ko pa lang na wala sila, nalulungkot na talaga ako. Dati-rati nung single pa ako at walang pakialam sa mundo, nagtatampo ako sa mga kainuman kong umaabsent sa drinking session dahil sa pamilya. Tinatanong ko kung anong big deal sa pagkakaroon ng anak e basta makapag-provide ka sa kanila, solb na. Hindi pala ganun. Nagbabago pala talaga ang mundo pag dumating na ang baby. Totoo pala ang mga cliche ng mga tatay. Ngayon, kahit kwento ng buhay ni Chicken Little, apektado na ako. Naluluha na ako pag nanonood ako ng Finding Nemo, lalo na dun sa part na kinukwento na kay Nemo yung ginawa ng tatay nya para mahanap sya.

Hay. Kaya ko lang siguro na-entertain yung thought na mag-time machine e dahil alam kong marami akong pagkakamali, at gusto kong ayusin ang mga pagkakamaling nagawa ko. Nature ko rin siguro bilang tao ang maghanap ng mas magandang kalagayan kesa sa kinalalagyan ko ngayon. Normal na rin sigurong mangarap ng pera, kasikatan, at magagandang babae.

Marami na akong nagawang mali. Minsan nga paulit-ulit akong nagkakamali, hindi pa rin ako natututo. Dumating na lang yung point na nagsasawa na lang ako kasi yun ang lagi kong desisyon, kaya kailangan nang baguhin. Dati-rati napaka-OA ko, pwede nang pang-telenobela ang acting dahil hindi ko matanggap na nagkamali ako.

Ngayon, pag binabalikan ko yung mga nagawa ko, di ko talaga mapigilang magsabi ng "buti na lang pala nangyari yon". Mali man o tama, naka-contribute ito sa buhay ko ngayon. At ang buhay ko ngayon ay perfect. Ironic nga kasi I don't have the perfect job, I don't have the perfect friends, I don't have the perfect wife, and I'm sure I don't have the perfect kids. Pero masaya ako kasi considering the mistakes I've done in the past, maganda pa rin yung payoff.

So kung may kilala kayong may Time Machine tapos naghahanap ng magte-test, count me out. Mas gugustuhin ko pang manood ng Home TV Shopping.

C.R. Para Sa Mga Bakla

Nagmamadali akong pumunta sa restroom kasi puputok na talaga ang bladder ko sa loob ng sinehan. Habang umiihi ako, may pumasok na bakla, tumayo sa tabi ng urinal ko na parang iihi. Di ko na lang pinansin kasi masarap ang feeling ng jumi-jingle pag masakit na ang pantog mo. Bigla akong napatigil.

Nakasilip yung bakla sa ari ko.

Langya. Filipino size na nga lang to, pagdidiskitahan pa. Imbis na silipan na lang yung mga foreigner na nagkalat sa mall, ako pa yung napagtripan. Ano pa nga bang magagawa ko nun kundi magmadaling mag-zipper at lumabas agad ng banyo. Bukod sa sama ng loob ko sa baklang manyak na yon, sobrang sama ng loob ko kasi hindi ko napagpag ng maayos si Junior.

Sana naman maisip ng mga baklang manyak na to na may lugar para sa kalibugan. Sana ma-realize nila na hindi pickup joint ang Men's CR ng sinehan. Kung gusto nila ng lalake, dun sila sa Roxas. O kaya dun sa Timog. Hindi porke convenient para sa kanila ang makapasok sa loob ng CR ng lalake, pwede na silang maging predator dun. Hindi ako papayag na gawin nilang safari ang Men's CR, sila ang mga leon, at zebra ang titi ko (wish ko lang, kasing haba ng titi ng zebra).

Naalala ko tuloy yung kwento sa akin ng officemate kong babae. Kakatapos nya lang mag-CR nun, naghuhugas na lang sya ng kamay, nang biglang may pumasok na bakla(transvestite) para mag-CR. Sobrang nag-freak out yung officemate ko. Oo nga nakadamit pambabae yung tao. Pero titi pa rin naman ang nakakabit sa kanya, at ang mga may titi, doon sa Men's CR.

Hindi issue dito ang sexual preference ng mga bakla. Hindi rin issue ang discrimination. Security ng mga straight ang issue dito. Kung hahayaang makapasok ang mga manyak na bakla sa mga CR ng lalake, mas malaki ang probability ng pag-commit ng invasion of privacy, tulad ng nangyari sa kin. Tsaka kung damit babae o kaya e pusong babae na lang pala ang prerequisite para makapasok sa CR ng babae, magdadamit babae na lang ako o kaya magbabakla-baklaan kung gusto kong mamboso.

Wala namang pinagkaiba ang baklang manyak sa lalaking manyak e. Parehong pwedeng magdala ng panaksak o kaya baril para panakot sa biktima. Gender lang talaga ng biktima nila ang nagkaiba. Yun nga lang, pagdating sa mga CR, protektado ang mga babae dahil may CR para sa kanila. E paano naman yung mga lalakeng may potential na maging biktima ng manyak na bakla? Ano ang proteksyon nila pag nasa public restroom na sila?

Nakakaawa ang mga bakla sa panahon natin. Tingin ko, ngayon lang talaga nagsisimula ang tunay na pagtanggap sa mga bakla sa Pilipinas. Dahil dito, wala pa talagang nae-establish na rules para sa tamang behavior ng pagkabakla. May mga current rules ang lipunan na talagang dapat nasa isang side ka ng border ng lalake at babae. Tulad ng simpleng rule na to: ang mga babae sa Women's CR tapos ang mga lalake sa Men's CR. Hindi excuse ang pagkabakla para i-bend ang rules na to. Since decision nila ang maging bakla, alam nila dapat ang consequence ng pagiging bakla. Hindi sila pwede sa Men's CR kasi ayaw nilang maging lalake. Hindi rin sila pwede sa Women's CR kasi hindi sila babae.

Gumawa na lang sila ng CR para sa mga bakla.

Sa Anak Ko... Kung Sakaling Mawala Ako Bigla At Hindi Ko Masabi Sa Iyo To

Anak, sa maniwala ka o sa hindi, ikaw ang pinakamagandang nangyari sa buhay ko.

Kahit hindi kami naging mag-asawa ng nanay mo, sana huwag kang magtatampo kung ikasal kami sa iba at magkaroon ka ng mga bagong kapatid. Magmahalan kayo bilang magkakapatid, at huwag ninyong gawing telenobela ang buhay ninyo dahil sa walang kakwenta-kwentang bagay.

Mahalin mo ang nanay mo. Wala siyang ibang inisip kundi kapakanan mo. Kung paluin ka man niya o sigawan, ito ay dahil may nagawa kang hindi sang-ayon sa mga prinsipyo niya. Itanong mo kung bakit ka niya pinapagalitan. Kung mali naman talaga, huwag mo nang ulitin.

Piliin mong mabuti ang mga kaibigan mo. Huwag sumali sa barkada na may iisang stereotype. Huwag sumali sa barkada na puro jologs, puro conio, puro bakla, puro nerd, puro manginginom, o puro manyak. Siguraduhin mong nakikita mo ang lahat ng klase ng tao sa barkada mo. Mas marami kang matututunan sa kanila kesa sa TV o sa bahay mo. Marami silang maituturo sa yo na hindi namin kaya, o hindi appropriate na kami ang magturo.

Maging fluent ka sa written and spoken English. Pag-aralan mong mabuti ang subject-verb agreement. Huwag kang matakot mag-consult sa dictionary o thesaurus kapag may hindi ka naiintindihan. Kasi anak, darating ang araw, makakaapak ka sa ibang bansa, at sigurado akong marami kang makakausap na hindi makakaintindi ng Tagalog. Kahit saang sulok sa mundo, makakahanap ka ng nagsasalita ng English.

Gawin mo ang lahat para matuto kang mag-gitara. Pag-aralan mo ding kumanta ng nasa tono. Kahit saan mo kasi dalhin ang gitara, maaaliw ka e. Isipin mo yung mga bulag. Hindi sila nakakapag-Playstation. Hindi sila nakakapag-Internet. Hindi sila nanonood ng TV, at hindi sila nakakapag-enjoy sa mall. Pero bigyan mo sila ng gitara at pakantahin mo, matutuwa sila. May kuryente man o wala, mapapasaya ka ng gitara.

Makinig ka sa mga kanta ng Beatles. Kapag naging aware ka na sa pag-develop ng musical style ng Beatles, kahit anong genre kaya mong i-appreciate. Sa kanila ka matututong magsulat ng poetry, at sa kanila mo rin matututunan kung paano lagyan ng music ang poetry na ito. Saan ka nakakita ng banda na lampas 30 years nang naghiwalay, patay na ang ilan sa mga miyembro, pero sikat at ginagaya pa rin? Beatles lang ang makakagawa nun, anak.

Pagdating mo ng college, huwag mong kakalimutang subukan lahat ng kalokohan sa mundo. Bakit college? Kasi kung high school ka magiging sira ulo, mawawalan ka ng options sa college. Baka sa walang kwentang money-centric computer institute ka bumagsak. Mag-aral ka ng mabuti sa elementary at high school. Dapat makapasok ka sa UP, Ateneo, La Salle, o UST. Dapat maganda yung course mo. Sa college, balansehin mo yung academics mo tsaka kalokohan. Gumimik ka pero pasukan mo lahat ng klase mo kinbukasan. Huwag magpakalasing kung wala kang siguradong uuwian at kung walang aalalay sa yo pag sumusuka ka na. Wag maadik sa droga. Sumubok kang mag-marijuana pero subok lang. Kung dadating yung panahong hindi mo na mapigilang makipag-sex, siguraduhin mo lang na gaganda ang lahi natin kung sakaling mabuntis mo yung makaka-sex mo. Practice safe sex. Wag mong kakalimutang mag-survey ng lugar kung may camera o wala. Kawawa naman ang nanay mo kung malalaman niyang may scandal ka.

Huwag mong gawing trial and error ang pagkakaroon ng girlfriend. Alamin mo muna kung ano ang kaya mong ibigay sa isang relationship, at kapag nalaman mo na, doon ka maghanap ng isang babaeng magiging masaya sa mga maibibigay mo. Pakinggan mong mabuti ang mga kuwento ng girlfriend mo. Alamin mo kung ano ang mga gusto niya at mga ayaw niya. Huwag mong sisigawan. Dahil ang babae, kapag pinakinggan mo siya at alam niyang nirerespeto mo siya, mamahalin ka nun habambuhay.

Pagka-graduate mo, iwanan mo na ang mga araw na umaasa ka pa sa ibang tao para mabuhay. Matuto kang mag-ipon. Alamin mo kung tama yung kinakaltas sa sweldo mo. Pinaghirapan mo yang pera na yan. Huwag mong hayaang kunin na lang ng kung sinu-sino. Bago ka gumastos, lagi mong itanong sa sarili mo kung ang bibilhin mo ay isang NEED o isa lamang WANT.

Sana maging accountable sa lahat ng ginagawa mo. Oo, hindi maganda ang sitwasyon nung dumating ka sa mundo. Pero sana sa paglaki mo, huwag mong sisisihin ang mga pangyayaring ito kaya ka nagrerebelde o nalulugar sa masamang landas. Ang buhay mo ngayon ay dahil sa desisyon namin na mabuhay ka. Pero tandaan mo to: lahat ng mangyayari sa buhay mo e dahil sa mga desisyon mo.

Anak, marami pa akong gustong sabihin sa iyo. Buti na lang naitanong ko sa isang kaibigan ko kung ano ang kaisa-isang advice na maibibigay niya sa anak nya, at eto yung nasabi niya sa kin. Sa lahat ng maibibigay kong advice, eto ang pinakamahalaga:

LEARN.

Huwag kang matakot matuto. Matuto ka sa Discovery at National Geographic channels. Matuto ka sa library. Matuto ka sa Internet. Matuto ka sa news. Matuto ka sa Bible, Koran, at teachings ni Buddha.

Matuto ka sa mga pagkakamali namin ng nanay mo. Matuto ka sa mga kaibigan mo.

Matuto ka sa mga pagkakamali mo.

Gising, tol.

Tumatanda ka na, tol.

Nasa Friday Magic Madness na yung mga paborito mong kanta. Nakaka-relate ka na sa Classic MTV. Lesbiana na yung kinaaaliwan mong child star dati. Nanay na lagi ang role ng crush na crush mong matinee idol noon.

Dati, pag may panot, sisigaw ka agad ng "PENDONG!". Ngayon, pag may sumisigaw nun, ikaw na yung napapraning. Parang botika na ang cabinet mo. May multivitamins, vitamin E, vitamin C, royal jelly, tsaka ginko biloba.

Dati, laging may inuman. Sa inuman, may lechon, sisig, kaldereta, inihaw na liempo, pusit, at kung anu-ano pa. Ngayon, nagkukumpulan na lang kayo ng mga kasama mo sa Starbucks at oorder ng tea.

Wala na ang mga kaibigan mo noon.

Ang dating masasayang tawanan ng barkada sa canteen, napalitan na ng walang katapusang pagrereklamo tungkol sa kumpanya ninyo. Wala na ang best friend mo na lagi mong pinupuntahan kapag may problema ka. Ang lagi mo na lang kausap ngayon e ang kaopisina mong hindi ka sigurado kung binebenta ka sa iba pag nakatalikod ka. Ang hirap nang magtiwala.
Mahirap nang makahanap ng totoong kaibigan. Hindi mo kayang pagkatiwalaan ang kasama mo araw-araw sa opisina. Kung sabagay, nagkakilala lang kayo dahil gusto ninyong kumita ng pera at umakyat sa tinatawag nilang "corporate ladder". Anumang pagkakaibigang umusbong galing sa pera at ambisyon ay hindi talaga totoong pagkakaibigan. Pera din at ambisyon ang sisira sa inyong dalawa.

Pera. Pera na ang nagpapatakbo ng buhay mo.

Alipin ka na ng Meralco, PLDT, SkyCable, Globe, Smart, at Sun. Alipin ka ng Midnight Madness. Alipin ka ng tollgate sa expressway. Alipin ka ng credit card mo. Alipin ka ng ATM. Alipin ka ng BIR.

Dati-rati masaya ka na sa isang platong instant pancit canton. Ngayon, dapat may kasamang italian chicken ang fettucine alfredo mo. Masaya ka na noon pag nakakapag-ober-da-bakod kayo para makapagswimming. Ngayon, ayaw mong lumangoy kung hindi Boracay o Puerto Galera ang lugar. Dati, sulit na sulit na sa yo ang gin pomelo. Ngayon, pagkatapos ng ilang bote ng red wine, maghahanap ka ng San Mig Light.

Wala ka nang magawa. Sumasabay ang lifestyle mo sa income mo. Nagtataka ka kung bakit hindi ka pa rin nakakaipon kahit tumataas ang sweldo mo. Yung mga bagay na gusto mong bilhin dati na sinasabi mong hindi mo kailangan, abot-kamay mo na. Pero kahit nasa iyo na ang mga gusto mong bilhin, hindi ka pa rin makuntento.

Saan ka ba papunta?

Tol, gumising ka. Hindi ka nabuhay sa mundong ito para maging isa lang sa mga baterya ng mga machines sa Matrix.Hanapin mo ang dahilan kung bakit nilagay ka rito. Kung ang buhay mo ngayon ay uulit-ulit lang hanggang maging singkwenta anyos ka na, magsisisi ka. Lumingon ka kung paano ka nagsimula, isipin ang mga tao at mga bagay na nagpasaya sa yo.

Ikaw ang nagbago, hindi ang mundo.

Meron Ba Akong Peter Pan Syndrome?

Kung hindi nyo pa kilala kung sino si Peter Pan, siya yung main character sa isang 1904 play ni J. M. Barrie na kung saan may isang batang lalaki na nakatira sa Neverneverland, at ang kanyang mortal na kaaway ay si Dr. Hook. Oo, siya yung isang Disney character na may green Robin Hood-style na hat with feather, green tights, green tunic, at green tights.

Don't get me wrong. Hindi Peter Pan Syndrome ang fetish para sa kinky green outfits. Ang term na Peter Pan Syndrome ay galing kay Dan Kiley, isang pop psychology author, sa kanyang librong "Peter Pan syndrome: Men Who Have Never Grown Up". Eto kasing si Peter Pan ay may natatanging characteristic. Hindi siya tumatanda, kasi ayaw nya ding tumanda.

Malapit nang mawala sa kalendaryo ang edad ko. Pero hanggang ngayon, mula sa nanay ko, hanggang dun sa kaibigan kong bungangera, pare-pareho ang naririnig ko:
"Ang tanda mo na puro cartoons ka pa din!"
"Playstation? E pambata lang yan a!"
"Gagastos ka para sa isang original na Optimus Prime?"
"Ang hilig mong manuod ng wrestling, e scripted naman yan!"

Dagdag pa dito yung nature ko na pagiging palabiro. Kahit seryoso na ang usapan, lagi akong nagsisingit ng patawa. Kahit corny, basta makapagpatawa. Ginawa ko na kasing motto sa buhay yung sinabi sa kin ng kaklase ko noong college na "Life is too serious to be taken seriously (copyright 1996, Catalino Pineda Jr.)". Hindi kasi comfortable para sa akin ang mga serious moments. Kahit nga noong lamay ng isa sa mga malalapit kong kaibigan, nakuha ko pang magbiro ng "kawawa naman to, hindi na niya mapapanood yung Two Towers tsaka Return of the King," sa harap ng kabaong niya.

Kaya nga sa tingin ko, kung ipapa-describe mo ako sa kahit kaninong hindi ko ka-close, maririnig mo ang mga salitang "walang ginawa kundi magpatawa", "isip-bata", tsaka "immature". At ang malupit dun, nasabihan na ako ng "Grow Up!" minsan. Hence the 64 million dollar question:

Hindi ba ako tumatanda?

Kung kilala mo na ako, una talaga akong lumalapit sa best friend kong si Google. Ang sagot niya sa akin ay ang "Peter Pan Syndrome" mula kay William J. O'Malley, S.J. (http://www.spirituality.org/issue01/page08.html). Sinubukan niya ditong sagutin ang tanong na "What does it mean to 'grow up'?" Magaling yung article kasi kahit na sulat siya ng pari, realistic ang righteousness niya.

"In Erik Erikson's evolutionary scheme, human life is a natural series of unsettling crises, each one a new opportunity for growth."

"An individual must choose to be a human adult, and work at it. The difference between grownup and adult is a matter of self-possession: taking responsibility for who one is and what one does--no excuses, no fudging, no lies. Every grownup has a personality, but an adult has character... "character" involves a great many qualities ... commitment, accountability, involvement."

"Oz may be endlessly fascinating, but as Glinda told Dorothy, 'There's no place like home.' There has to be some sense of permanence, meaning, continuity. After all the adventures, Odysseus has to find Ithaca again. Fancy-free is fine, but so is belonging. And the price is commitment."

Hindi pala pre-requisite ang pagtigil manood ng anime. Hindi requirement ang pagtigil sa paglalaro ng console games. Hindi sukatan ang mga kinahihiligan mo para masabing "adult" ka na.

Walang alam ang ibang tao sa mga paghihirap na dinaanan at dinadaanan ko. Wala silang alam sa mga responsibilidad ko. Wala silang alam kung gaano ako ka-seryoso pagdating sa mga commitment. Ang alam lang nila ay yung nakikita nila. Yung pagpapatawa. Yung happy-go-lucky persona ko. Sila pala yung mabababaw. Dapat pala hindi na ako nagpa-apekto.

Fast forward. 65 years old na ako. Nanonood pa rin ako ng cartoons, kasama ang mga apo. Paborito ko pa rin ang Super Mario. May front-row tickets na ako para sa Wrestlemania 64. Kumpleto ko na ang aking Transformers toy collection. May huling habilin na ako in preparation sa kamatayan ko. Dapat ipatugtog ang "Tha Crossroads" ng Bone-Thugs-N-Harmony sa prusisyon ng libing ko. Lahat ng magbibigay ng testimonial sa burol ko, dapat may iko-quote na joke mula sa akin. At ang pinaka-importante ay ang sign sa ibabaw ng kabaong ko:

"BAWAL ANG NAKASIMANGOT DITO."

Bakit Mahilig Ang Lalaki Tumingin Sa Boobs At Pwet

MRT. Bus. Jeep. Mall. Classroom. Office. Bar. Kahit saan ka yata pumunta, makakakita ka ng isa o grupo ng mga lalake na matitigilan at mamamangha sa presence ng isang babae (minsan ex-lalake) na may malaking boobs o magandang hugis ng pwet. May mambabastos, may mapapangiti, may mapapatitig, at ang karamihan ay gagamit ng kanilang "pornographic memory" para magamit pag-uwi sa bahay.

May isa akong nakilalang babae na malaki yung boobs, 36C. Naiinis siya kasi lahat ng kausap niyang lalaki hindi maka-maintain ng eye-to-eye contact. Isa na ako dun sa mga lalaking yon. Dati naman kasama ko yung girlfriend ko. Nag-away kami dahil hindi ko namalayan na nasundan ko pala ng tingin yung isang babaeng mala-Jennifer Lopez ang likod. At nang minsang nakasakay ako sa bus at walang maupuan, hindi ko mapigil lingunin nang lingunin ang cleavage nung isang nakaupo.

Dito ako napatigil at napaisip. Manyak ba ako?

Ano nga ba ang dahilan kung bakit mahilig tumingin ang lalaki sa boobs at pwet ng babae? Tsaka bakit halos lahat ng lalaki, hindi lang ako? Bakit madaming nagpapalaki ng boobs para mapansin lang? Bakit prerequisite ang hugis ng katawan para masabi mong maganda talaga ang isang babae?

Sa paghahanap ng mga kasagutan sa mga tanong na ito, sinubukan kong mag-search sa Google. Maniwala kayo sa akin, mahirap maghanap ng kasagutan sa tanong na "Why men love looking at big breasts" sa internet. Hindi kasagutan ang ibibigay sa yo kundi mga links sa porn sites. Buti na lang may kakilala ako na nagsabi sa kin na tumingin sa "evolutionary psychology". Evolution as in Darwin, Psychology as in Freud.

Ayon sa mga sites at forums na nagdi-discuss ng evolutionary psychology, iisa lang ang direction ng evolution. Ito ay ang pag-maximize ng chances sa survival. Ang lalaki ay pipili ng babae na makakapag-ensure ng survival ng kanyang offspring, at ang babae naman ay pipili ng lalake na makakapagbigay ng magandang genes.

Hindi na ako nagtataka kung bakit ang mga babae ngayon ay tumitingin agad sa CAR-acter at sa PESO-nality ng lalaki. Ito ay rooted sa mga ninuno natin na ang pinakamagaling na lalaki sa isang tribe ay ang pinakamaraming maiuuwing game mula sa hunting nila. Natural na sa babae ang maghanap ng isang "provider".

Gayun din na ang fixation ng lalaki sa malalaking boobs ay rooted daw sa idea na ang mga ito ay makakapagbigay ng "nourishment and sustenance". Kapag malaki ang boobs, mas malaki ang chances ng survival ng offspring. Ang pagtingin naman sa pwet ay natatagpuan din sa ating mga kapatid na primates, specifically ang mga chimpanzees, na kung saan pag "available for sex" ang isang babaeng chimp, inilalapit nya ang kanyang pwet sa head monkey para lamas-lamasin, kurut-kurutin, at amuy-amuyin. Pag nagustuhan ito ng alpha male monkey, doon sila magse-sex. Nakakatawa kung iisipin, pero ang pagtingin ko pala sa boobs at pwet ay bahagi lang ng aking nature as a male. Ika nga ng tatay ni Jim sa American Pie, "it's a perfectly natural thing". Kung totoo ito, bakit masama ang tumingin? Tingin lang naman e. Walang hawak, walang hipo. Tingin lang.

Siguro nga, kultura lang ang nagpabago ng perspective natin sa natural urge na ito. Dahil sa relihiyon, ang pagtingin sa katawan ng babae ay nilagyan ng label na "pagnanasa". Dahil sa media, ang mga artistang babae na maganda ang boobs at pwet ay tinatakan na "sex symbol" o "pantasya ng bayan". At dahil sa marketing, ang liposuction, breast enhancement, at kung anu-ano pang retoke sa katawan ay ginagawa "to enhance the self confidence of a woman". Ang mga revealing na bra, ang mga push-up bra, ang mga binebenta sa TV na breast creams, yung cycling shorts na nage-enhance ng butt cheeks, ay tinatatakan na "personality enhancement apparel/tools".

At shempre, ang mga lalaking katulad ko na tumitingin lang ay tinatatakan na "manyak".

Happy Birthday To Me

Nakahiga na ako noon nung tumunog yung celphone ko. Saktong 12:00 am dumating ang unang greeting galing sa officemate ko. Birthday ko na. Habang nakatulala sa kisame ng kwarto, napaisip ako, 27 years na akong naglalakad sa mundong ito. Wala pa din akong idea kung bakit ako naglalakad, tsaka kung bakit kailangan ko pang ituloy tong lakad na to. Pakiramdam ko paikot-ikot lang ang landas ko. Madami-dami na din akong nagawa na hindi pa nagagawa ng iba. Marami na din akong napangiti, napatawa, nagalit, napaiyak. Marami na din akong natikmang tamis at pait sa buhay . Pero pakiramdam ko hindi ako gumalaw.

Pakiramdam ko para akong tuod na unti-unting binubulok ng panahon.

Nakatulog na ako sa kakaisip at kakasenti tungkol sa buhay ko. Gumising ako sa mabangong amoy ng pinipritong longanisa ng nanay ko. Hindi na ako sanay gumising sa ganitong amoy, dahil hindi na naman ako sa bahay namin talaga umuuwi. May apartment kami ng mga kaibigan ko na malapit sa lugar kung saan ako nagtatrabaho. Umuwi lang ako sa amin para makasama ang pamilya sa birthday ko.

"Happy birthday to you, happy birthday to you, happy birthday, happy birthday, happy birthday to youuuuuu", kanta ng nanay ko. Langya, tatlong taon na lang trenta na ako, pero parang 10 years old pa lang ako sa mata ni Ma. Buti na lang tulog pa yung mga kapatid ko, at kung hindi, asar talo na naman ako sa kanila. Maririnig ko na naman yung mga "baby boy" hirit nila. Alam kasi nila na naiinis ako pag ginagawa akong bata ng nanay ko, kaya manggagatong pa sila para maasar ako lalo.

Kakaiba kaming magkakapatid. Hindi kami malambing sa isa't-isa kasi nababaduyan kami sa ganun. Hindi na naman kasi kailangang sabihin na nagmamahalan kami. Lumaki na kami na laging nag-aasaran tsaka nagpipikunan, pero tawa lang kami ng tawa. Masayang kasama ang mga kapatid ko kahit minsan may mga pinag-aawayan talaga kami. Pero sandali lang pagkatapos naming mag-away, nagtatawanan na naman kami ulit.

Pumasok na ako sa opisina. Walang naka-alala na birthday ko ngayon. Buti na lang. Mahirap na e. Alam naman nating lahat na walang ibang silbi ang may birthday sa opisina kundi ang manlibre. Pumunta agad ako sa pantry para magkape at magbasa ng dyaryo. Inuna kong basahin yung "You Born Today" portion ng horoscope. Sabi dun, "You are intelligent and idealistic. You have a shrewd, biting humor. You like to debunk those who are self-righteous. You are trustworthy and loyal but never intimidated. You appreciate life's ironies and can laugh at yourself." Naks. Sakto. Hindi ko alam kung saan sa stars nakikita ng mga sumusulat ng horoscope kung ano ang ugali ko. Siguro ang totoong ginagawa nila eh ninanakaw nila yung mga Personality Tests sa mga Human Resource Division tapos fina-file nila according to birth date. Pero malamang hindi rin e, kasi may prediction pa sila sa huli: "The year ahead focuses on your closest relationships and partnerships." Aba.

Paulit-ulit ko iniisip yung prediction sa akin habang naglalakad pabalik sa workstation ko. Closest relationships ... lakad ... closest partnerships ... bukas ng pinto ... closest relationships ...

"Happy Birthday!!!"

Siya yung officemate ko na unang-unang nag-greet sa kin sa text. Siya din yung officemate na crush na crush ko (oo, may karapatan pa ding magka-crush ang mga hindi na teenager). Para akong nabuhusan ng isang timbang tubig na puro yelo. Eto yata yung birthday gift ni Papa Jesus sa kin. Pinilit kong itago ang kakaibang saya na nararamdaman ko habang dinudumog na ako ng pagbati ng mga ibang officemates ko na nasa area. Hala. Alam na nilang birthday ko. Saan ako kukuha ng panlibre sa mga to?

Buti na lang at nagkayayaan kami ng mga college friends ko para mag-lunch. May dalang camera yung isa sa min kaya nag-photo session kami. Parang hindi kami tumanda ng sampung taon. Sa gitna ng isang lugar na puro naka-business attire ang mga tao, ginagaya namin yung TV commercial na kung saan sinasabi ng photographer ang "Say cheese!" pero ang sinasabi ng mga bata na kinukuhanan nya ng picture eh "Garlic!" tsaka "Pimiento!". Sumakit ang panga ko sa kakatawa. May mga project manager at senior developers na sa min pero para pa rin kaming mga trese anyos kapag nagkakatuwaan.

Pagbalik ko sa office, niyaya kong magkape yung officemate ko na nabanggit ko kanina. Pumayag siya. Sabi na nga ba mabait talaga si Papa Jesus sa kin ngayon e. Magbabayad na dapat ako para sa mga kape namin nung bigla siyang nag-abot ng pera. Siya daw ang may sagot ngayon. Naks. For the first time in the history of the Philippines, hindi na ako nahiya sa kanya. Sobrang conscious kasi ako dati sa mga nasasabi ko, baka ma-turn off siya sa akin at biglang umiwas.

Matagal kaming nagkuwentuhan tungkol sa buhay-buhay naming dalawa: lovelife, pamilya, mga kaibigan, gimik, trabaho. Wala namang kakaibang napag-usapan. Normal na conversation lang naman, nothing special. Kakaiba lang talaga yung high na ibinibigay ng presence ng kinalulugdan mo.

Pagbalik namin sa office, nag-text sa kin yung mga kabarkada ko sa Los Baños. Nasa apartment na daw namin sila. Umuwi na daw ako para mag-inuman kami. Langya. Lunes na lunes e. May nag-text pa ulit sa kin, papunta na din daw sila sa apartment namin. Hala. Panic mode. Tumawag ako kaagad sa bahay namin at nagbilin sa nanay ko na magluto ng tilapia tsaka tahong. Tawag din ako sa mga kasama kong mag-lunch para magyaya sa inuman mamayang gabi.

Nagdatingan sa aking munting birthday party ang masasabi kong mga lifetime friends ko. Pumunta kahit yung mga hindi ko madalas makasama sa inuman. Nag-enjoy silang lahat sa tilapia, bangus, tahong, at beer. Walang tigil ang videoke at tawanan. Parang ayoko na silang pauwiin.

Isa na to sa mga pinakamasayang birthday ng buhay ko. Nakatulog akong nag-iisip kung bakit pa ako nabubuhay dito sa mundo. Nagising ako at ipinakita sa akin kung bakit kailangan ko pang mabuhay.

Happy Birthday To Me.

I Heart L.B.

"But it’s always you I run home to, take me back, take me home away from here back to where
I am free" -"Los Baños" by Sugarfree

Dalawang oras mula sa usok-infested streets of Metro Manila matatagpuan ang aking personal heaven dito sa mundo. Matanaw ko pa lang ang Mt. Makiling mula sa South Superhighway, kinikilig na ako. Wala naman akong girlfriend sa LB. Lalo nang wala ding boyfriend. Kahit ka-fling na pwedeng balikan, wala naman akong pupuntahan. Pero yung feeling pwede mong itulad sa pagpunta mo sa bahay ng mahal mo matapos ang isang buwang walang pag-uusap o pagkikita.

Nasa LB ang org ko, pero hindi naman kami close ng mga orgmates, actually parang iwas pa nga sila sa kin e. Nandito sa Metro Manila ang mga kaibigan ko. Nasa Pasig ang pamilya ko. Wala naman akong ancestral roots sa Los Baños. Mayroon lang talagang hindi maintindihang connection sa pagitan ko at ng napakagandang lugar na to.

Bakit kaya ako napaibig sa Los Baños?

Suspect #1: Yung environment.

Kasi sa umaga, ang sarap langhapin ng hangin. Ang sarap panligo nung mainit na tubig na lumalabas sa gripo. Lalo na pag may matinding hangover, ang sarap pantanggal ng sakit ng ulo. Lalabas ka ng bahay, maririnig mo yung iba't-ibang huni ng mga ibon. Dadampi sa mukha mo yung lamig ng simoy ng hangin, at didikit sa sapatos mo yung damo na nabasa sa hamog.

Hindi ko kayang lakarin ang Ayala Avenue from EDSA to Buendia, pero pag sa LB, kahit doblehin pa yung same distance, wala akong reklamo. Kahit ilang milyong bumbilya pa ang ilagay mo sa mga building ng Makati, walang tatalo sa napakagandang backdrop ng LB, ang Mt. Makiling. Minsan magtataka ka, sa isang araw na wala kang makikitang ulap, makikita mong nakatambay ang mga clouds sa tuktok ng bundok na ito.

Suspect #2: Yung pagkain.

Wala namang pinagkaiba yung pagkain sa LB kumpara sa Manila e. Sa totoo lang, hindi din ako madalas kumain ng buko pie. Madaming kainan sa LB, pero ginawa kong suspect yung pagkain kasi napamahal talaga ako sa nanay ko dahil siya yung araw-araw na nagluluto ng laman-tiyan ko. Kung gagawa ako ng list ng "The Best LB Food", nasa menu ko ang mantika-licious Ellen's Fried Chicken, yung Pinoy-style siomai sa Papu's, yung Doner Durum (LB version ng shawarma), yung dinuguan na binebenta sa Lapitan's Meat Shop, yung chocolate cake ng Mer-Nel's, yung tokwa sa IC's bar, at syempre ang aking all-time favorite na Bug-Ong Roasted Chicken. May natikman pa akong bagong panalong chibog, yung sa Ihaw Express na malapit sa White House.

Kahit sinong taga-LB ang tanungin ninyo, sasabihin nya na mas masarap ang Lucky Me Pancit Canton na niluto sa LB kesa sa niluto sa kung saang lugar.

Suspect #3: Yung inuman.

Kung magtatayo ka ng business sa LB na ayaw mong malugi, magtayo ka ng liquor shop o kaya ng affordable na bar. Dahil may kasabihan nga na "hindi ka taga-LB kung hindi ka marunong uminom". Madaming resto-bar sa LB, pero nothing beats the house parties. Bago pa sumikat yung gin-pomelo sa Manila, yun na yung iniinom namin. Madami pa kaming nagawang kakaibang cocktail. Yung Kamehame Wave (vodka + ice tea), yung POGi (pineapple + orange + gin), yung FuKiKo (fundador, hershey's kisses, tsaka kape), yung Boracay (Tanduay + 3-in-1 coffee mix + evap), at ang walang kamatayang Piña ColaTa (pineapple + coke + tanduay). Sa LB, mas maganda ang tagayan kaysa kanya-kanyang kuha ng inom. At shempre kulang ang inom pag walang home-made pulutan tulad ng Kilawing Cornick at ang sikat na sikat na Tuna-Skyflakes.

Suspect #4 Yung mga tao.

Ewan ko lang ngayon pero nung nandoon pa ako sa LB, walang social climber. Walang pa-sosyal dun. Yung mga galing sa mga mayayayamang pamilya (coñio in layman's terms), kailangang mag-fit in sa masa. Hindi importante ang porma. Kahit naka-pambahay na damit at tsinelas ka pag papasok, tanggap ka na ng lipunan. Kaya yung mga kilala ko na taga-UP Diliman dati, hindi ma-gets yung mga kwento ko kung gaano kami ka-barok sa UPLB. "How baboy naman the pig", ika nga nila.

Walang mapagkunwari sa LB. Siguro dahil nga small town lang to, lahat magkakakilala. Kung may pino-protektahan kang image, eventually, lahat ng baho mo lalabas din. Kaya mas magandang ilabas mo na yung totoong ikaw kasi mas mapapasama kung mabubuko ka lang.

Suspect #5 Yung memories.

Ahhh. The memories. Siguro sa lahat ng suspect ko, eto ang parang "Mastermind". Pag nakasakay ako ng jeep sa LB, o kaya kahit naglalakad lang, hindi ko naiiwasang tumingin sa isang bahay, sa isang bar, o sa isang kainan, at sabihin sa sarili ang mga bagay na tulad ng "uy, diyan yung first kiss ko sa 3rd girlfriend ko", o kaya "diyan sa bangketang yan natulog yung brod ko nung nalasing", o kaya "diyan kami pinakitaan ng multo". Halos lahat ng lugar sa LB, may naiwan akong memory doon. May mga napalitang mga establishments, pero may itatayong bago na maaring pag-iwanan ulit ng alaala. Kung tutuusin, ang LB ay isang buhay na diary para sa kin. Bawat lugar, isang pahina. Bawat araw, isang linya.

Madaming hindi nakakaintindi sa akin kung bakit pabalik-balik ako sa Los Baños, lalo na yung mga batchmates ko noong college. Lagi ko nang naririnig yung mga phrases na "Grow up", "Move on with your life", "Leave the past behind", "Wala ka na sa stage ng buhay mo na college ka pa din". Masakit marinig, pero may point nga sila.

Kaya minsan, tinanong ko yung housemate ko na umuuwi sa LB every weekend. Sabi ko "bakit kaya ako bumabalik sa LB eh isinusuka na ako ng mga tao doon, wala naman akong binabalikan, wala naman akong napapala?"

At hinding-hindi ko makakalimutan ang sinabi nya.

"Tinatanong pa ba yan? HOME. Home is where the heart is."